28-06-2026

Koffieplant: verhandeling in tien delen

Koffieplant (1): Coffea (22-6-2026)

We zullen het beestje eens goed bij de naam noemen. Coffea is de officiële benaming voor koffieplant. Althans voor het geslacht. De soort is veeltallig. Maar liefst 124 soorten bestaan er. Houtplantig zijn ze allemaal en sterbladig. De vrucht van de plant is een steenvrucht. Elke vrucht bevat een pit, met daarin zaden. Bij de groei drukken de zaden tegen elkaar aan. Dat geeft de karakteristieke vorm van de koffiebonen. Ik ga u nu niet verder belasten met mijn kennis, zojuist opgepikt en eigen gemaakt uit informatie op internet. Waar precies al helemaal niet. Dan krijgt die pagina te veel hits en ben ik niet meer de unieke expert in de wondere wereld van de koffieplant. Biologische taxonomie volgt later.


Koffieplant (2): Operatie ziekenhuis (23-6-2026)

Vijf dokters rond het bed en vijf doktersassistenten op de achtergrond, waarvan een incognito verstopt achter een grote koffieplant. Dat is de setting in operatiekamer twee van het Radboudziekenhuis in Nijmegen op maandag 22 juni doktersassistent incognito is wordt meteen duidelijk. Ze is verkleed als spuit. ‘Elf’ staat met grote letters op haar kostuum geprint. Spuit Elf heet ze nu. En morgen gaat ze trouwen met Bas. Vandaag is haar vrijgezellenoperatie. Toevallig ook nog eens een buikoperatie. Ze heeft er zin in. De dokters zijn niet verkleed. Opereren blijft een serieuze kwestie. Maar de assistenten houden wel van feestjes en verkleedpartijen. Ze vormen met z’n vijven een team en vriendenclub. En Sanne bijt het spits af. De eerste die trouwt. 


Koffieplant (3): Operatie leger (23-6-2026)

Vijf generaals staan rond de tafel en op de achtergrond vijf kolonels. De oorlog moet besproken en wel onmiddellijk. Haast geboden, de tijd voor diplomatie is allang verstreken. Geen witte vlaggen en geen bestand. Ook geen beleg, want er wordt geen kaas gegeten. En al helemaal niet van het brood. Generaal een lijkt een beetje op Charlie Chaplin, dat kan geen toeval zijn. Het is dat hij geen wandelstok met zich mee draagt en geen bananenschoenen. Maar anders …
Het gaat er serieus aan toe bij de negen heren en de dame. Een kolonel is een echte kolonelnel. Zij neemt het voortouw en een koffiemolen ter hand. Voorop in de strijd van operatie ‘Koffieplant’. Vermaledijde vijand moet verpulverd, liefst stante pede.


Koffieplant (4): Surrogaat (25-6-2026)

Daar staat hij dan op de vensterbank. Mijn surrogaat koffieplant. Van plastic. Gekregen voor mijn verjaardag van mijn vrienden en teamgenoten. Een gegeven paard nooit in de bek kijken is mij altijd geleerd. Maar bij dit paard twijfel ik toch even. Is het een hint, een grap, een grol? Wie geeft nu iemand een surrogaat koffieplant voor zijn verjaardag? Ik drink geeneens koffie. Ik ben van de thee. Zou dat de hint misschien zijn? Een surrogaat koffieplant geven om mij van mijn theewater en aan de kook te brengen? Ik pak het lelijke ding nog eens van de vensterbank en bekijk het eens goed. Onder de pot zie ik een briefje zitten: Water geven hoeft niet, een beetje liefde volstaat!


Koffieplant (5): Operatie 'All in' (25-6-2026)

Hij is best groot, de koffieplant. Bijna anderhalve meter. En hij heeft ruimte nodig om zich heen. Hoe pakken we dit in … eh … aan? De koffieplant is zojuist aangeleverd bij distributiecentrum en tevens verpakkingsdienst en pakketbezorger ‘All in’. Met deze merkwaardige naam heeft het bedrijf heel wat ellende over zich heen geroepen, maar dat terzijde.
Sealen is de eerste optie. Maar niet voordat er een raamwerk omheen is gebouwd. All in is hip, modern, innovatief en zeer eco. Een pallet wordt in no time gefiguurzaagd in handelbare latten. En met een tacker wordt een frame aan elkaar getackt. Oeps. Koffieplant vergeten. Opnieuw. Het sealen gaat snel. De plant kan richting klant. Heel origineel. In een hele grote koffiebus … inclusief vorkheftruck. 


Koffieplant (6): Biologische taxonomie en binominale nomenclatuur (25-6-2026)

Even dieper in op de indeling (hiërarchie) en biologie van de koffieplant. De belangrijkste rangen in de moderne biologie zijn: Leven, Domein, Rijk, Stam, Klasse, Orde, Familie, Geslacht en de Soort.
Wat volgt is een lepe invuloefening, een soort Zweedse puzzel, woordzoeker, zo u wil.
Leven is overkoepelend en staat voor ‘eigenschap van organismen die zich onder andere kunnen voortplanten’. Het Domein van de koffieplant is Eukaryoten. Het Rijk is Plantae (planten). De Stam is Embryophyta (landplanten).
De Klasse is Spermatopsida (zaadplanten), onderverdeeld in drie claden: bedektzadigen, ‘nieuwe’ tweezaadlobbigen en lamiiden. De orde is Gentianales. Familie is Rubiaceae (sterbladigenfamilie). Geslacht is Coffea. Soort, van de 133 zijn arabica, canephora en liberica het meest bekend. Brazilië levert 38% van koffiebonen, wereldwijd.


Koffieplant (7): Lowlands (25-6-2026)

Wat heeft een koffieplant nu te maken met festival Lowlands? Sweet memories. Toen ik dit legendarische festival nog bezocht, mocht ik een optreden bijwonen van rapper Snoop Dogg. Wat? Heeft die daar dan ooit opgetreden? Jazeker, het verbaasde mij ook. Het was een hilarisch optreden. Eerst kwamen er vier grote bodyguards het podium op die foto’s gingen maken van het publiek. Later verklaarde Calvin Cordozar Broadus (zo heet hij in het echie) dat hij wil weten wie er in zijn publiek zit. Gezien zijn achtergrond, best legitiem. Zijn achterdocht is echter gespeeld. Een big smile op zijn gezicht toen halverwege het concert vanachter uit het publiek een grote plant over de hoofden richting podium ging. Geen koffieplant dus. Nederlandse hennep!


Koffieplant (8): Blue Mountain (26-6-2026)

Werelds beroemdste koffieplantages liggen verspreid langs de evenaar, ook wel de ‘koffiegordel’ genoemd. Ze produceren exclusieve bonen zoals de Jamaicaanse Blue Mountain, Panamese Geisha of Ethiopische Yirgacheffe. Ik hou van de Blue Mountain, een van de meest exclusieve en kostbare koffiesoorten ter wereld, vanwege de milde smaak en het ontbreken van bitterheid. Weer eens wat anders dan Douwe Egberts of Nescafé. Geen idee overigens welke bonen daarvoor gebruikt worden. Ik ga op bezoek bij de beroemde koffieplantage Old Tavern Coffee Estate in Irish Town (Saint Andrew Parish). Met de webcam, vliegen is veel te duur. Prachtige plek, de koffie perfect. Je betaalt je wel blauw. Voor het eerst geproefd in Caffè Florian in Venetië. Niet verkeerd in meerdere opzichten. Santé.


Koffieplant (9): Uitspraak ter discussie (27-6-2026)

Wie plant de koffie vandaag? En nu even fonetisch. Wie plant de koffie vandaag? Lastig, want dan moeten we wel eerst de context weten. Er zijn namelijk twee mogelijkheden bij de uitspraak. Namelijk [plant] en [plent]. Hebben we het dan binnen de context over koffie planten in tuin of plantage? Of hebben we het over het plannen [plennen] van een bakkie koffie drinken?
Het is wat met dat Engels. De Vlamingen doen er niet moeilijk over. Die verbasteren het Engels gewoon naar het Vlaams. Plannen blijft in beide betekenissen [plannen]. Niet moeilijk doen. Dat doen ze in Nederland al meer dan genoeg. Vlamingen nemen gewoon altijd koffie mee, ongeacht wat ze plannen of planten. Zelfs bij het planten van koffieplanten.


Koffieplant (10): Cadeau voor Kofi (27-6-2026)

Kun je een groter cadeau krijgen dan een eredoctoraat? Het is een summum als beloning voor bijzondere prestaties en handelen. In 2002 mocht ik getuige zijn van de uitreiking van een eredoctoraat in de wijsbegeerte door de KUB (nu Universiteit Tilburg). Ik stond geposteerd tussen de grote koffieplanten die voor deze speciale gelegenheid in de wandelgang naar de aula waren neergezet. Ik werkte in de bibliotheek en we kregen deze speciale plek toegewezen. Het was wachten op de delegatie, die uiteraard gepast te laat kwam. Koningin Beatrix voorop. Prins Willem-Alexander vlak erachter. En naast Bea, vredelievend, Kofi Annan. Hij was nog kleiner dan ik dacht. Naast Kofi, burgemeester Johan Stekelenburg. Een mooi gezelschap en een prachtige dag. Trots op Tilburg.