Ansichtkaart: verhandeling in twaalf delen

Ansichtkaart (1): Old school (14-07-2026)

An sich een leuk idee, ansichtkaarten versturen. Maar niet van deze tijd. Dat vinden jongeren, lui geboren in deze eeuw. Luie lieden die alleen de tijd nemen voor dat wat weinig tijd kost. Ansichtkaarten horen daar niet meer bij. Op de eerste plaats duurt het uitzoeken van zo’n kaart veel te lang. Er zit namelijk nooit een kaart bij het aanbod die volledig matcht met wat gezocht wordt. Net niet kaarten noem ik ze. En dan moet je nog aan een postzegel zien te komen. En wat schrijf je op die kaart, in meer dan vijf woorden? Langere tekst gebruiken jongeren niet meer. Voor ouderen is de kaart juist vaak te klein. En dan een postbus vinden. Waar in hemelsnaam? 


Ansichtkaart (2): For me (14-07-2026)

Lees ik nu dat ansichtkaarten old school zijn? Waarom hangen alle rekken bij supermarkten, Bruna’s en toeristische trekpleisters dan nog vol? Om jubilea en verjaardagen te memoreren? Om geboorte en sterfte aan te kondigen, te vieren of te troosten? An sich een nobel streven en een mooie vorm van stille communicatie. De luidruchtige ansichtkaarten uitgezonderd, maar die zijn meer van de nieuwe school. Want ansichtkaarten hebben blijkbaar nog steeds bestaansrecht.
Mensen vinden het nog steeds belangrijk om aanzichten te sturen van gestolde natuurmomenten, van vergezichten van vreemde en vooral verre, nog niet ontdekte oorden; of van kunstzinnige of humoristische afbeeldingen. Ik krijg er zowaar ineens zelf zin in een ansichtkaart te versturen. Maar aan wie? Doe eens gek. Aan mezelf. 


Ansichtkaart (3): Eiffeltoren (14-07-2026)

Een ansichtkaart heeft aan de voorkant een afbeelding en op de achterkant kan een adres en een korte boodschap worden geschreven. In de rechterbovenhoek wordt een postzegel geplakt en de kaart gaat zonder enveloppe op de bus.
Drie dagen later, mogelijk zelfs langer, want zolang doet de post er tegenwoordig over, en zeker die uit Frankrijk, want die komt met een Franse slag, wat ook te zien is aan de ansichtkaart; een grote zwarte veeg loopt midden over de Eiffeltoren, de stempel heeft mogelijk gelekt, wat erg jammer is, ontvangt Ewald de ansichtkaart. Getekend door Mien. Nee, niet de Eiffeltoren maar een handtekening. Ook een beetje uitgelopen want Mien heeft de handtekening gezet met zijn voet. Een voettekening dus eigenlijk.


Ansichtkaart (4): Kartel(s) (14-07-2026)

Er zijn vreemde ansichtkaarten in omloop. Her en der verspreid over het land. Er is geen gemene deler te herkennen. Zo op het eerste gezicht lijkt het willekeur te zijn. Wat vooral bevreemdend en ook wel zorgwekkend is, is de tekst die op de ansichtkaarten staat geschreven. En niet te vergeten de soort ansichtkaart. Om met het laatste te beginnen, ze zijn allemaal gekarteld, oude ansichtkaarten dus. En het betreft ook allemaal zwembaden, buitenbaden in het groen gelegen. Een hint voor de ontvangers? De tekst dan: Hallo, goede vakantie gehad. Wacht nu op jouw reactie en resultaat. Je kent het adres. Gelieve binnen vijf dagen het antwoord, anders ben je dood. Groetjes, Rudi Kartell. Twaalf ansichtkaarten, politie tast in diepe.


Ansichtkaart (5): Bluf (14-07-2026)

Jeg ved intet om verden
Intet andet end hvad jeg hører og ser
Intet andet end hvad jeg læser
Jeg kender intet andet land
Selvom jeg har været der
Jeg kender ikke storbyen
Undtagen fra bøger
Undtagen fra tv
Jeg kender ingen anden by
End byen, hvor jeg bor
Jeg kender ikke til værre lande
Undtagen fra mit atlas
Jeg drømmer hver nat
Men jeg drømmer kun om de lande
Hvor de engang tænkte på mig
Som en smuk, vældig globus
På mine tankers væg
Hænger jeg et verdenskort op og venter
De vendte tilbage
Med hendes rejser i mit sind
Placerer flaget i jorden
Samme farve, samme værdi
Ik gok niet meer ik risk
Bluf me door haar liefde


Ansichtkaart (6): Prijsschieten (14-07-2026)

Kermissen zijn in het land. Volksvermaak nummer een voor mensen met een kleine portemonnee. Voor mij waren het vluchtige bezoeken. Eerst bij de oma’s langs, kermisgeld vangen. Met een beetje mazzel gingen we drie keer naar de kermis. Twee keer waar de oma’s woonden, Venlo en Tegelen, en een keer thuis in Blerick. Kermissen volgden kort op elkaar.
Als kinderen kregen we een keuze. Of naar de kermis met het kermisgeld of naar de speelgoedwinkel. Meestal werd het beiden, een soort van Sinterklaas. Eerst gewone cadeautjes en daarna als extra verrassing de grote. Wat een feest! Botsauto’s, touwtje trekken, op kalkdopjes onder ansichtkaarten met blote vrouwen schieten bij de schiettent, Hully Gully, Octopus, Rups, Reuzenrad, suikerspin, gebrande pinda’s en paling.


Ansichtkaart (7): Spelenderwijs (15-07-2026)

Mag ik van jou de Eiffeltoren?
Heb ik niet.
Mag ik van jou dan het Colosseum?
Heb ik niet.
Mag ik van jou dan de Big Ben?
Heb ik niet.
Mag ik van jou Checkpoint Charley?
Heb ik niet.
Nou jongens dat schiet op. Mag ik van jou dan de Sacre Coeur?
Alsjeblieft.
En het Louvre?
Alsjeblieft.
En mag ik van jou dan de Eiffeltoren?
Alsjeblieft.
Kassa! Eiffeltoren, Louvre, Sacre Coeur Notre-Dame.
Knap hoor, en al zo snel.
Yep, mag ik dan van het postkantoor vier postzegels kopen?
Alstublieft.
O ja en doe er ook maar vier enveloppen bij.
Alstublieft.
En doe ook maar een pen.
Die verkopen wij niet.
Dat is nou jammer.
Misschien bij de Bruna proberen meneer.


Ansichtkaart (8): Verknipt (15-07-2026)

Alle rommelmarkten struinde hij af. Charles de Vlieger heette de goede man. En iedereen in de stad kende Charles. En iedereen wist, die gast gaat het vroeg of laat maken. Althans dat hoopte men. Crowdfunding was niet besteed aan Charles. Hij moest het hebben van spontane fysieke donaties op straat. ‘Heeft u nog oude ansichtkaarten?’, stond er op het kartonnen bord om Charles’ nek te lezen. En de mensen gaven gul. In zijn handkar had Charles er al heel wat verzameld. Een hand kreeg je van Charles. Als dankjewel. Praten kon hij niet. Charles was geknipt als kunstenaar. Specialist in verknippen van ansichtkaarten en het verwerken tot collages van 50 bij 30 centimeter. Ze verkochten als zoete broodjes. Charles’ boterham.


Ansichtkaart (9): Surfing USA (16-07-2026)

Een doorsnee gezin in New York zit in de avond gelijktijdig te surfen op het internet. Moeder op de laptop, vader op zijn werk-computer en hun twee kinderen op de telefoon. Een normale situatie.

Moeder zoekt naar een snelkookpan (ze wil quinoa leren koken). Pa zoekt een rugzak. Zoonlief zoekt informatie over bomaanslag in Boston (voor een scriptie) en dochterlief een ansichtkaart van Washington (voor vriendje). O ja, en opa zoekt naar kunstmest voor zijn volkstuintje.

Het gecorreleerd zoekgedrag, zichtbaar op de LANsichtkaart (Local Area Network) laat alle alarmbellen afgaan, bij FBI en ATF (Alcohol, Tobacco, Firearms).

Even later … Bam! … voordeur van huisgezin wordt ingebeukt, een arrestatieteam van de JTTF (Joint Terrorism Task Force) stormt de huiskamer binnen. Vals alarm! 


Ansichtkaart (10): Broodnodig (16-07-2026)

De ansichtkaart kent een bijzondere geschiedenis en kent zijn oorsprong rond jaren 1880 in Duitsland en Oostenrijk. Toentertijd ook in Nederland aanzichtkaart genoemd. De achterkant was volledig gereserveerd voor adressering. Andere tekst was niet toegestaan conform de postwetgeving. Pas later kwam de tweedeling met ruimte voor tekst. De voorzijde was lang beeldbepalend voor zowel zicht als boodschap.
Ansichtkaarten werden ook al snel gebruikt door kunstenaars om hun werk te verkopen, als kostwinning, zelfs om in leven te blijven.
Voor Joseph Beuys was het meer dan dat. Hij beschouwde de ansichtkaart (Künstlerpostkart) als een zelfstandige kunstuiting. Het stelde mensen in staat goedkoop een kunstwerk aan te schaffen. Voor musea is het een ideaal distributiemiddel om kunst onder de aandacht te brengen.


Ansichtkaart (11): Penny Penates (17-07-2026)

What a joke? En dat in 1840. Op 14 juli om precies te zijn. De oudste ansichtkaart wordt verzonden en komt eerst aan in het postkantoor van Fulham in Londen. De postbeambten kunnen er om lachen. Of toch niet? Ze worden door de ansichtkaart an sich voor de gek gehouden. Op de hak genomen door de afzender, grappenmaker Theodore Hook, tevens ontvanger van de kaart. Op de voorzijde staat een handgetekende kleurenillustratie van een groep karikaturale postbeambten met enorme pennen, zittend rond een vergrote inktpot met het opschrift “Official”. Links en rechts van de inktpot staan ​​de woorden “Penny” en “Penates”. Op de achterkant, Hook’s adres en een Penny Black -postzegel, ’s werelds eerste zelfklevende postzegel, gebruikt op een briefkaart. 


Ansichtkaart (12): Holy hologram (18-07-2026)

In de jaren zeventig kreeg ik een pen van mijn opa. Een hele bijzondere grapte hij. Ik bekeek de pen en maakte voor het eerst kennis met Brigitte Bardot. Ik wist niet wat ik zag. Nog nooit zo’n mooie vrouw gezien. Totdat mijn opa de pen ronddraaide tussen duim en wijsvinger en hem ondersteboven op en neer schudde en opnieuw aan mij liet zien. Bloot, helemaal bloot. Brigitte Bardot. Mijn opa knipoogde naar mij en schoot in de lach. Ik zal het nooit vergeten. Mijn opa deugniet.
Ik besluit de ansichtkaart, die ik nog een keer kantel terug aan de standhouder op de markt. Ondeugend toont Brigitte Bardot haar blote borsten op zeeniveau. Ze wegen minstens 500 hologram, per stuk. 

Stilleven (7): Het kleine wereld experiment

Ion en Jean-Michel hebben elkaar nog nooit ontmoet en hebben geen weet van elkaar. Althans dat denken ze. Niets is minder waar. Volgens het kleine wereld experiment, dat sociaal psycholoog Stanley Milgram in de jaren 60 uitvoerde, is iedereen in de wereld met elkaar verbonden in 5,5 stappen, afgerond in 6 stappen. Even wat nadere uitleg. Het gaat hier om een toegepast wiskundig probleem. Stel: je hebt twee personen, via hoeveel stappen zijn ze dan als kennissen verbonden? Dat wil zeggen, als ze elkaar kennen is dat één stap, als ze een gezamenlijke kennis hebben, twee stappen, als ze ieder een persoon kennen die elkaar kennen, drie stappen, enzovoort.

Ion en Jean-Michel zitten op het terras tien meter van elkaar. Een mooi stilleven. Ze zijn volgens het kleine wereld experiment verbonden met elkaar maar weten nog even niet hoe. Ik wel. Ik schrijf namelijk dit verhaal. Het zijn kunstenaars. Op hun eigen manier. Ion hanteert papier en schaar en is gezegend met een complex, narratief en spontaan vermogen tot beeldvorming. Hij voorspelt de wereld in plaatjes. Brengt de wereld bijeen in treffende stillevens. Met liefde en ironie, zonder dat die elkaar bijten. Kortom ware kunst.

Jean-Michel doet dit ook maar dan op een geheel eigen wijze. Eigenwijs en wars van buitenkant. Met een ezel als Leitmotiv en in samenwerking met een compagnon zette hij in de jaren 80 New York op zijn kop met Same Old Shit. In graffitistijl. Dat deed hij met kinderlijke vreugde als een ware kunstenaar. New Yorkers liepen met hem weg en betaalde exorbitante bedragen voor zijn kunstwerken. Je moest er eentje hebben, aan de muur. Anders telde je niet mee. Je moest dan wel een grote muur hebben. Liefst geschilderd in acryl. Rijke dandy's hingen hun verworven spot meteen op aan gouden haken.

Voor Ion was het formaat nooit een probleem. Zijn werken pasten gewoon in kartonnen dozen, zorgvuldig verstopt onder bruggen in het centrum van Boekarest. Hij componeerde zijn kunstwerken uit tijdschriften. Daartoe ondernam hij een risicovolle weg naar niemandsland. Een niemandsland waar iedere samenleving haar maskers weggooit: de dump. Uit het niets verzamelde en creëerde hij vanalles. Hij gaf het niets terug aan de mens. Als een ware kunstenaar. Duurzame kunst. Hij toonde het aan enkele intelligentsia en voilà in no time hing het aan de muren van grote musea van naam. Met weinig of geen middelen creëerde hij filmische fotogrammen die complete verhalen vertelden. Zijn collages vormden een hybride pallet van pop art met een vleugje surrealisme en dada.

En laat dat nu net ook de stijl zijn van Jean-Michel. Ze moesten eens weten die twee. Van elkaar. Maar nee, vooralsnog blijft het een klein stilleven. Stil in leven en samen in da da. Surrealistisch naast elkaar. Onbevangen en toch met notie. Met notie voor wat echt belangrijk is. Sociale vrijheid in schone kunsten. Opgeraapt van de straat. Samen door Ion en Jean-Michel. In New York en in Boekarest.

Pilsje Ion? Nee, doe mij maar een cola. Wijntje Jean-Michel? Nee, doe mij maar champagne. Komt eraan. En Andy, terrasober maar hollen. Achter zijn eigen geluk aan. Andy Warhoofd, hij zou eens moeten praten met good old Joseph, de terrasober van het terras aan de overzijde. Praten over zijn performance. Ja, dat zou mooi zijn. Kleine intieme gesprekken over performances in stillevens. Stillevens in kleine werelden van vrijheid. Joseph en Andy, ze zijn met elkaar verbonden in de eerste graad. Alleen zij weten het nog niet. Dat heeft moeder aarde hen nog niet verteld. De eerste graad, startplaats voor kleine wereld experimenten.

American Pie

Met een brede kwast gooit hij wijdbeens zijn streken op het witte doek. Spetterend schreeuwt de verf om meer. Een grote leegte wil gevuld worden. Angstig blikt de dader in de ogen van zijn metgezellen. Wat nu? Hij wil van geen kookles weten, maar vreest zijn meesters.

Vincent, Joseph, Marcel, ze kijken elkaar vertwijfeld aan. Welk antwoord moeten zij Jackson geven? Kleur bekennen zit er voorlopig niet in. Daarvoor is er al te veel en te vaak aangekliederd. Modelkunstenaars die zich meer dan eens aan de ezel hebben gestoten. Nee, een antwoord zwart op wit zit er deze sessie niet in.

Jackson is de twijfel langzamerhand beu. “Jongens jullie laten me geen keus. Ik ben niet bang voor blauw geel of rood.” Met een brede glimlach grijpt hij drie spuitbussen. Vincent ziet ineens grijs. Joseph verslikt zich in een stukje citroen en Marcel, die veegt wat broodkruimels bij elkaar. De sterren van het bekladde doek staan erbij alsof ze een pijp zien roken. Of is het geen pijp?

“'Weet je wat wij moeten doen?” roept Joseph tegen zijn kompanen. “Wij moeten het ruimer zien. De lucht is de grens! Wat is jullie oordeel?” Tja, Vincent die van oordelen alles wist kon dat van die grens en zo wel beamen. Toch krabde hij van twijfel nog eens achter zijn oor en stootte Marcel prompt in z’n zij. “Hee, Marcel jij bent toch specialist in grensgevallen, jij bent toch van d’n Belgique, wat vindt jij er eigenlijk van?”

“Awel zunne, ik ben het niet eens met d’n Joseph. Hij ziet die luchtgrens als Leitmotiv en ik zie daar helemaal geen brood in. Het is allemaal gebakken lucht. Veel liever bak ik zoete broodjes of beter nog een American Pie. Yes, that will do, Jackson bake us or spritz uns an American Pie, behind your Jaypan Fan.”

"Miljaar nog an toe zeg! En wat willen de mannen er bij drinken? Whisky en wijn?" Zei Jackson in gebroken Vlaams. "Ik heb liever aardappelen!" Probeerde Vincent nog. Misschien dat de anderen dat nooit hebben begrepen! Bij Marcel begon zijn franc te vallen. “Oké, voor Vinz absinth, für Joseph ein Bier und etwas Sauerkraut, voor mij unne Tripel en ik geef Jackson zijn Daniel’s en dan geven we van patat.”

Jackson polkte nog wat zenuwachtig aan zijn neus voordat hij in z’n eerste spuitbus kneep. En voilà. De eerste druppel deed bij Marcel zijn bloed koken. Hij deed zijn overall naar beneden en liet zijn eieren en bleke Belgische kadetjes zien. "Je weet waar je die protkunst van jullie kunt steken? Waar de zonnebloemen niet groeien! En durf dát maar eens aan je broer te schrijven!" Daarbij keek hij met een schuin oog naar Vincent die zo rood werd als een tomaat.

Zonder blikken of blozen duwde Jackson de blauwe spuitbus omgekeerd in het zwarte gat van Broodthaers. Echter niet voordat Joseph er een stevige dot vet op had gesmeerd. Marcel danste vervolgens van schrik spontaan de horlepiep. Blauwe druppels spatten op het witte doek uiteen, met welhaast Mondriaanse precisie. "Mais ceci c’est ne pas une horlepiep, ceci c’est une dripping, merveilleuse !!!" riep Marcel blij.

Vincent was intussen naar de keuken gelopen en rommelde wat in de lade met bestek. Hij vond het wel welletjes. Hier is geen eer aan te behalen. Ze begrijpen het toch niet. Misschien zullen ze het wel nooit begrijpen. Wie niet luisteren wil moet maar voelen, dacht Vincent. Hij griste boos de flessenlikker uit de lade en nam voor de zekerheid ook een pannenlap mee.

"Nou Marcelleke, laat uw broekske nu nog maar eens zakken?" Met behulp van de flessenlikker barbariseerde Vincent de bruine gouache op het tableau van de inmiddels droge en saaie spuittextuur. Een niet onaardig tafereeltje ontspon zich voor de ogen van de kunstgroep. Een landelijk kerkje met een pastoor, wat nonnen en een kruis. The big four of the Artistic Church konden hun vreugde amper bedwingen en doopten hun magisch realistisch plastiekske onmiddellijk om tot pièce de résistance du 21e siècle met de waanzinnige titel: Hello, hello, mister American Pie.

Co-column geschreven op website ColumnX door LouisP en Mien